دوشنبه ١ آبان ١٣٩٦






پژمان طهماسبی کهیانی

دانشیار

مرتع و آبخیزداری

دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین

تلفن: 038332324401-4

pejman.tahmasebi@nres.sku.ac.ir

برای مشاهده صفحه خانگی کلیک کنید

زمینه های تحقیقاتی
   1- تنوع زیستی، پایداری و پویایی اکوسیستم های طبیعی: تعیین مهمترین عوامل (تنوع، گروه‌های عملکرد، تنوع عملکرد و .. ) تعیین کننده پایداری جوامع گیاهی مرتعی نیمه‌استپی جوامعی را که دارای غنای گونه‌ای زیاد بوده، جوامعی تصور می‌کرد که دارای قدرت ارتجاع و مقاومت بیشتری هستند. این تئوری براساس این فرض که جوامعی که دارای غنای گونه ای زیادی هستند ممکن است دارای تنوع زیادتری نیز در ویژگی‌هایی ژنتیکی باشند پایه ریزی شد و نتایج حاصل از این تنوع زیاد را ارتجاع و مقاومت زیاد آن اکوسیستم‌ها می‌دانست. مطالعات تجربی موجود نشان می‌دهد که وجود تنوع بالا پایداری اکوسیستم‌های طبیعی را تضمین می‌کند. با توجه به اینکه تنوع زیستی در هر جامعۀ زنده تعیین کنندۀ عملکرد خاص آن جامعه است و چنان‌که قبلاً بیان شد پایداری به عنوان توانایی سیستم در حفظ و نگهداری عملکرد خود است پس کاهش یا افزایش تنوع بر پایداری آن تاثیر می‌گذارد. در مطالعاتی که در این زمینه انجام شد برخی ضد ونقیض‌هایی در این ارتباط گزارش شده است. برای مثال در بسیاری از موارد گزراش شده است که یک سیستم حتی با داشتن تعداد بیشتر گونه مقاومت کمتری را نشان داده است. در مطالعه حاضر به جای تاکید بر روی تعداد گونه از مفاهیم دیگری از تنوع برای بررسی بین تنوع و پایداری استفاده می شود (جدول 1). گروه‌های عملکرد درون یک جامعه دارای سهم های مختلفی در جریان‌های مختلف اکوسیستم هستند. برای مثال بوته‌ای‌های چند ساله سهم عمده ای از تولید اولیه خالص هوایی در اکثر مراتع نیمه خشک را به خود اختصاص دادند. پس این گروه از گونه‌ها هستند که باید در تعیین عملکرد اکوسیستم از نظر تولیدات اولیه، بیشترین تاثیر را در این مناطق داشته باشند. جدول (1) واژه‌ها و تعاریف مورد استفاده در ارتباط بین تنوع و عملکرد و پایداری عنوان تعریف غنای گونه‌ای ( Plant richness) : تعداد گونه‌های موجود در یک جامعۀ گیاهی گروه‌های عملکرد (یا ویژگیهای عملکرد): (Functional group or trait) گونه‌هایی که دارای خصوصیات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و یا فنولوژیکی تقریباً یکسانی هستند و یا در یکی از خصوصیات فوق به هم شبیه هستند و احتمالاً از لحاظ پاسخی که به شرایط محیطی زنده و غیر زنده از خود نمایش می‌دهند و همچنین تاثیری که بر روی عملکرد آن جامعه دارند یکسان هستند. گروه‌های عملکرد پاسخ: (Functional response) گروه گونه‌هایی است که در نتیجۀ دارا بودن ویژگی‌های شبیه، پاسخ‌های یکسانی را به شرایط محیطی زنده و غیر زنده از خود نمایش می‌دهند. گروه‌های عملکرد تاثیر: ( Functional effect) گروه گونه‌هایی است که در نتیجۀ دارا بودن ویژگی‌های شبیه، تاثیرات یکسانی را بر جریان‌های بارز و عملکرد اکوسیستم می‌گذارند حشویی عملکرد: (Functional redundency) در شرایطی که شباهت‌های زیادی در تاثیراتی که گونه‌های گیاهی بر یک عملکرد دارند وجود دارد، حذف یک یا چند گونه احتمالاً تاثیرات چندانی بر روی آن عملکرد خاص ندارد که علت آن بر عهده گرفتن نقش گونه حذف شده به‌وسیله گونه‌های باقیمانده است. افزایش تعداد گونه‌های موجود در گروه‌های عملکرد تاثیر، افزایش حشویی عملکرد را منجر می‌شود. یک گروه عملکرد پاسخ، گروه گونه‌هایی است که در نتیجۀ دارا بودن ویژگیهای شبیه، پاسخ‌های یکسانی را به شرایط محیطی زنده و غیر زنده از خود نمایش می‌دهند. برای مثال در تقسیم بندی گیاهان بر اساس شکل رویشی، می‌توان گروه‌های عملکرد گیاهان علفی، بوته‌ای، درختچه‌ای و درختان را استخراج کرد. هر کدام از این گروه‌ها پاسخهای متفاوتی به شرایط اقلیمی می‌دهند. یک گروه عملکرد تاثیر، گروه گونه‌هایی است که در نتیجۀ دارا بودن ویژگیهای شبیه، تاثیرات یکسانی را بر جریانات بارز و عملکرد اکوسیستم می‌گذارند. برای مثال اگر گیاهان را بر اساس تثبیت نیتروژن تقسیم بندی کنیم دو گروه عملکرد تاثیر که شامل گیاهان تثبیت کنندۀ نیتروژن و گیاهانی که نیتروژن تثبیت نمی‌کنند بدست می‌آوریم. با توجه به اینکه گیاهان تثبیت کنندۀ نیتروژن نقش اساسی در چرخۀ نیتروژن به‌عهده دارند در نتیجه کاهش یا افزایش این گونه‌ها است که به مقدار زیادی تعیین کنندۀ بزرگی و سرعت چرخۀ نیتروژن است. هر چقدر تعداد گونه‌های موجود در گروه‌های عملکرد تاثیر افزایش یابد، حشویی عملکرد افزایش می‌یابد. این خاصیت اکوسیستم باعث افزایش اتکا سیستم شده و در حقیقت هرچه اجزای اضافه در گروه های عملکرد تاثیر زیاد باشند، احتمال تغییر زیاد در جریانات اکوسیستم در نتیجه حذف یک یا تعداد بیشتری گونه، کمتر می‌شود. گروه‌های عملکرد گیاهی رابطه قوی با بزرگی و جهت جریانات یک اکوسیستم دارند. برای مثال حضور درختان با ساختار چوبی و تاج پوشش عظیم و همچنین ریشه‌های گسترده و وسیع تاثیر مستقیمی بر روی خاک، آب، رسوب و تنوع حیوانی دارد. گندمیان و خزه‌ها تاثیرات متفاوتی بر روی چرخه‌های کربن و نیتروژن دارند و فراوانی نسبی گندمیان بلند، تعیین کننده رژیم‌های آتش‌سوزی در پوشش گیاهی مناطق خشک و نیمه خشک است. از موارد بالا این گونه نتیجه می‌گیریم که تغییراتی که در عملکرد اکوسیستم اتفاق می‌افتد تنها به تعداد گونه‌های آن مرتبط نمی‌شود و این‌که چه گونه‌هایی با چه خصوصیاتی حذف یا اضافه شوند، تعیین کنندۀ پاسخ جریان های اکوسیستمی به حذف یا اضافه شدن گونه‌ها است.
   2- تجزیه و تحلیل چند متغیره (رج بندی، خوشه بندی و ...): طی دو دهۀ گذشته استفاده از روش های رج بندی برای آشکار ساختن ساختار و ترکیب جوامع زنده گیاهی و حیوانی و بیان روابط علی بین آن ها و متغیرهای محیطی به طور چشم گیری افزایش یافته است. این روش ها بسیار متنوع بوده و اهداف، روش کار و انتخاب بهترین آن ها یکی از مشکلاتی است که اکثر محققان با آن روبرو هستند. در این زمینه دانشجویان و محققان می توانند به دو کتاب رج بندی (تجزیه و تحلیل های چند متغیره در علوم محیطی) و کتاب خوشه بندی داده های محیطی مراجعه کنند.
   3- روابط متقابل گیاهان و حیوانات: تاثیر حیوانات (بزرگ و کوچک) و حشرات در پراکنش و جوانه زنی بذور گیاهان و شکل‌دهی ترکیب و تنوع جوامع گیاهی اگرچه اهمیت پراکنش بذر مدت‌هاست به‌وسیله اکولوژیست‌ها در پویایی جوامع گیاهی شناخته شده است ولی تنها در طی دو ده اخیر است که تمرکز زیادی بر روی یافتن پاسخ سوالات مرتبط با آن شده است. برای مثال چه گیاهانی با چه ویژگی‌های پراکنش بذر زیادی از خود به نمایش می‌گذارد و آیا گیاهانی که این ویژگی‌ها را از خود نشان می‌دهند، می‌توانند سازگاری‌های بیشتری به شرایط متفاوت زیستگاهی داشته باشند؟ چه رابطه‌ای بین بانک بذر و پراکنش بذر وجود دارد، به این معنی که آیا گیاهانی که قادر به تشکیل بانک بذر پایدار هستند قادرند پراکنش مناسب‌تری از خود نشان دهند یا خیر؟ آیا پراکنش در مکان می‌تواند معرف فراوانی و ترکیب و همچنین غنای گونه‌ای در جوامع گیاهی باشد؟ آیا پراکنش می‌تواند به عنوان عامل محدودکننده فراوانی نسبی گونه‌ها در جامعه گیاهی باشد؟ آیا می‌توان ارتباطی بین فراوانی نسبی گونه‌های گیاهی موجود در یک جامعه و ویژگی‌های بذر آنها مشاهده نمود؟ مطالعه حاضر با هدف پاسخ به سوالات فوق پایه ریزی شده است و به طور خاص به نقش پراکنش بذر بوسیله حیوانات در شکل‌دهی و ساختار جمعیت‌ها و جوامع گیاهی می‌پردازد.



سوابق تحصیلی

مقالات
International Journal
1. Naghipour Borj A A, Khajeddin S J, Bashari H, Tahmasebi P, Iravani M. 2016 Effects of smoke, ash and heat shock on seed germination of seven species from Central Zagros rangelands in the semi-arid region of Iran, African Journal of Range and Forage S, ,
2. Soroosh Salek-Gilani • Fayez Raiesi • Pejman Tahmasebi • Najmeh Ghorbani.2013. Soil organic matter in restored rangelands following cessation of rainfed cropping in a mountainous semi-arid landscape Nutr Cycl Agroecosyst, 96:215-232. (IF=1.7, ,
3. Tahmasebi, etal. 2013. Shifting mosaics in semi-steppe rangelands driven by interactive effect of human made disturbances.International journal of Advanced Biological and Biomedical Research , 9:1101-1111., ,
4. Tahmasebi Kohyani, P. et. al. (2009) Herbivory tolerance of dominant and subordinate plant species along gradients of nutrient availability, in herbaceous plant ecology (Ed) Van der Valk A. Springer. pp: 247-255. , ,
5. Tahmasebi Kohyani, P. et. al. (2009) Differential herbivory tolerance of dominant and subordinate plant species along gradients of nutrient availability and competition, Plant Ecology, 201: 611-619 ( Impact Factor 1.4), ,
6. Tahmasebi Kohyani, P. et. al (2011) Grazing impact of recently introduced large herbivores on plant spatial distribution and community composition, Plant ecology and evolution ( Impact factor 0.8), ,
7. Tahmasebi Kohyani, P., et. al (2008). Grazing as a management tool in grasslands: Evidence of soil and scale dependence of the effect of large herbivores on plant diversity. Biological Conservation, 141: 1687-1694; doi:10.1016/j.biocon) ( Impact fact, ,
8. Tahmasebi Kohyani, P., et. Al. (2008). Importance of grazing and soil acidity for plant community composition and trait characterisation in grasslands. Applied Vegetation Science 11: 179-186. ( Impact Factor 1.5), ,



کتب و جزوات



افتخارات









کلیه حقوق سایت برای دانشگاه شهرکرد محفوظ است