به گزارش روابط عمومی دانشگاه شهرکرد، روز یکشنبه ۱۴ اردیبهشتماه ۱۴۰۴، پنل تخصصی نظام مسائل و ساز وکارهای حقوقی و اجتماعی با حضور دکتر سعید کریمی سرپرست دانشگاه شهرکرد، دکتر رسول اشرفی پور معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، دکتر یحیی رمضانی رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان چهارمحال و بختیاری، دکتر محسن کریمی مدیرکل حفاظت محیطزیست استان چهارمحال و بختیاری و جمعی از مدیران و مسئولان کشوری و استانی بهصورت حضوری و برخط در دانشگاه شهرکرد برگزار شد.
دکتر سعید کریمی ضمن خیرمقدم گفت: با توجه به تغییرات زیستمحیطی در ده سال گذشته، تداوم این نشستها در راستای ایجاد همدلی و همکاری در پایداری جنگلهای زاگرس ضروری است.
سرپرست دانشگاه شهرکرد با ابراز خرسندی از برگزاری این همایش در دانشگاه شهرکرد افزود: این همایش در جهت تبیین نظام مسائل و ساز وکارهای حقوقی و اجتماعی در حوزه مدیریت پایدار جنگلهای زاگرس، در شهرکرد مرکز استان چهارمحال بختیاری برگزارشد، استانی که خود، بخش مهمی از پهنای زاگرس را در دل جای داده است.
دکتر سعید کریمی با بیان اینکه استان چهارمحال و بختیاری همواره نقش بسزایی در حفظ و پایداری اکوسیستم حیاتی زاگرس داشته و دارد، خاطرنشان کرد: جنگلهای زاگرس نقش بیبدیلی در تعادل اکولوژیک حفظ منابع آبی تنوع زیستی و معیشت میلیونها تلاشگر این عرصه، در منطقه غربی کشور دارد.
سرپرست دانشگاه شهرکرد با اشاره به تهدیدات جدی چون تغییرات اقلیمی، بهره برداریهای های بیرویه، آتشسوزیها و فشارهای توسعهای جنگلهای زاگرس در سالهای اخیر گفت: تداوم این تهدیدات، آینده این سرمایه ملی را در معرض خطر جدی قرار داده است که در این همایش به یکی از محورهای آن، در قالب پنل تخصصی با عنوان نظام مسائل و ساز وکارهای حقوقی و اجتماعی پرداخته شده است.
رییس دانشگاه شهرکرد اظهار داشت: در این پنل تخصصی با دقت و ژرفاندیشی، چالشهای حقوقی، اجتماعی مرتبط با مدیریت پایدار جنگلهای زاگرس شناسایی و مورد تحقیق و بررسی قرار میگیرد و امید است ضعفهای نهادی تعارض منافع ذینفعان همچنین تأثیرات کلیدی مشارکت جوامع محلی بهطور دقیق مورد بررسی قرار گیرد.
سرپرست دانشگاه شهرکرد در ادامه افزود: متخصصان حقوق محیطزیست، جامعه شناسان و سیاستگذاران در این نشست، به لزوم بازنگری در ساختارهای حقوقی، تقویت ضمانتهای اجرایی قوانین و ارتقای جایگاه و توانمندی جوامع محلی در مدیریت مشارکتی جنگلها خواهند پرداخت.
دکتر سعید کریمی ابراز امیدواری کرد، این پنل با بهرهگیری از دانش و تجربه ارزشمند متخصصان داخلی و بینالمللی، گامی مؤثر در جهت ترسیم نقشه راه علمی جامع و کاربردی برای حفاظت از جنگلهای زاگرس باشد و همچنین نتایج این پنل زمینهساز ایجاد تقویم راهکارهای کارآمد و عملیاتی برای حفاظت از این میراث گرانبها باشد زیرا دستیابی به مدیریت پایدار جنگلهای زاگرس بدون توجه به ابعاد حقوقی و اجتماعی امکانپذیر نخواهد بود.
سرپرست دانشگاه شهرکرد، قانونگذاری کارآمد، نهادینه شدن فرهنگ مسئولیتپذیری در جامعه، ایجاد همافزایی بین مردم و دولت را از پیششرطهای اساسی موفقیت در این مسیر عنوان کرد.
دکتر محسن کریمی در نشست تخصصی بررسی وضعیت حقوقی جنگلهای زاگرس با اشاره به بحران چندوجهی این زیستبوم ارزشمند، تأکید کرد: بدون مشارکت مردم و اصلاح جدی قوانین و ساختارها، حفاظت از زاگرس ممکن نخواهد بود.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان چهارمحال و بختیاری هشدار داد که حفاظت از زاگرس تنها با تکیه بر دولت و نهادهای تخصصی نتیجهبخش نیست و نیازمند عزمی ملی، همکاری بینالمللی و بازتعریف ساز وکارهای بهرهبرداری پایدار است.
محسن کریمی، با اشاره به جایگاه بیبدیل این جنگلها در اکوسیستم ایران، اعلام کرد: زاگرس گنجینهای طبیعی، تاریخی و فرهنگی است که علاوه بر تولید سالانه ۲.۵ تن اکسیژن، نقش تعیینکنندهای در پایداری اکولوژیکی کشور دارد.
مدیرکل حفاظت محیطزیست چهارمحال و بختیاری، با بیان اینکه ۷۰ درصد عشایر ایران و ۵۰ درصد دامهای کشور به این منطقه وابستهاند، زاگرس را یکی از مهمترین خاستگاههای تنوع زیستی ایران دانست و افزود: این منطقه نهتنها ثروت ملی بلکه میراثی بین نسلی است که آینده زیستمحیطی کشور به آن وابسته است.
محسن کریمی با تأکید بر ابعاد پیچیده بحران زاگرس، گفت: آنچه امروز شاهد آن هستیم، نتیجه مستقیم نبود مشارکت جوامع محلی، ضعف قوانین، سوء مدیریت و عدم وجود ساز وکارهای بهرهبرداری پایدار از جنگلهاست. بحران زاگرس صرفاً زیستمحیطی نیست؛ این بحران، وجوه حقوقی، اجتماعی، فرهنگی و تاریخی دارد و راهکار آن نیز باید چندلایه و همهجانبه باشد.
مدیرکل حفاظت محیطزیست چهارمحال و بختیاری افزود: در سالهای اخیر تنها رویکرد سنتی حفاظت توسعه منابع طبیعی و محیطزیست وجود داشته که پاسخگوی شدت تهدیدها نیست. ما نیازمند ایجاد زیرساختهای مشارکت مردمی، بهرهگیری از فناوریهای نوین، بهروزرسانی سامانههای حفاظتی، اصلاح قوانین و استفاده از ظرفیت دیپلماسی محیط زیستی هستیم.
محسن کریمی از همه ذینفعان خواست تا نوع نگاه خود را نسبت به جنگلهای زاگرس تغییر دهند و حفاظت مشارکتی را بهعنوان محور اصلی سیاستگذاری و اجرا بپذیرند.
مدیرکل حفاظت محیطزیست چهارمحال و بختیاری گفت: نقش بهرهبرداران و جوامع محلی در حفاظت از منابع طبیعی تاکنون نادیده گرفتهشده، درحالیکه آنها میتوانند بزرگترین متحدان ما باشند.
محسن کریمی در پایان، با اشاره به اصل همگانی بودن مسئولیت حفاظت از محیطزیست در قانون، تصریح کرد: زاگرس نیازمند گفتوگویی نوین است؛ باید بهجای نگاه بالا به پایین، بهسوی همافزایی و مشارکت واقعی حرکت کنیم. آینده این سرزمین در گروی تغییر نگرش، همدلی ملی و اقدام عملی است.
دکتر یحیی رمضانی از بیتوجهی و بیمهری بینالمللی و ملی به جنگلهای هیرکانی بهعنوان ارزش اکولوژیکی و اقتصادی بالاتر و جنگلهای زاگرس بهعنوان مرتع و منابع معیشتی سخن گفت و ادامه داد: فقر غنی و فقیر، جنگل فقیر زاگرس و جنگل غنی هیرکان و اختلاف طبقاتی، در جنگل عوامل اقتصادی است یا سیاسی؟ زادآوری زاگرس به صفر رسیده است و قرق جنگل راهکار آن نیست بلکه مدیریت ناکارآمد بر جنگل زاگرس است.
رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان چهارمحال و بختیاری در ادامه به ناقص و نامتعارف بودن پرداختها و غرامتهای محیط زیستی در این منطقه از کشور، عدم اجرای حسابداری زاگرس، بده بستانهای سنتی از جنگلهای زاگرس، نبود برنامه استراتژیک بلندمدت منطقه عظیم منابعی و... پرداخت.
دکتر یحیی رمضانی در ادامه، نبود شغل جایگزین را از دلایل فقر زاگرسنشینان دانست و گفت: بهجای حل ریشهای مشکلات شغلی زاگرس نشینان، دنبال جرم انگاری شغل آنها هستیم.
رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان چهارمحال و بختیاری بر توجه به هویت فرهنگی زاگرس نشینان تأکید و خاطرنشان کرد: برای نجات این جنگلها از مدیریت متمرکز و نمایشی به سمت برنامهریزی ملی مشارکتی تغییر رویه دهیم زیرا درنگ کوتاهی، در آینده نهچندان دور در عرصههای بینالمللی و جهانی، شکست زیستمحیطی نابخردانهای نصیب ملت ایران خواهد شد.
دکتر یحیی رمضانی، تأسیس دادگاه ویژه جنگلهای زاگرس در قوه قضاییه، همخوانی جنگل زاگرس با اساسی و قوانین فرادستی، بیمه همهجانبه جنگلهای زاگرس در آژانسهای بیمهای جهانی و بینالمللی، ساماندهی معقول مالیات جنگل و حاکمیتی کردن مدیریت جنگلهای زاگرس را از راهکارهای حفظ جنگلهای زاگرس عنوان کرد.
دکتر رسول اشرفی پور نیز ضمن زنده نگه داشتن یاد و خاطره استاد دکتر علی یخکشی گفت: دکتر علی یخکشی، نقش بارزی در حوزه دانش محیط زیست و منابع طبیعی کشور داشتند و از اقدامات و آثار ارزشمند ایشان راه اندازی دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، ارتباط با مدیریت جنگل های کشور، ارتباط با مسائل مربوط به حفاظت و حمایت جنگلهای کشور در ارتباط با مسائل سیاستگذاری حوزه مدیریت جنگل ها، توجه به توسعه روستایی بر اساس توجه به شاخص فقر زدایی در مناطق روستایی و ... را میتوان نام برد.
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با بیان اینکه نظام برای فقرزدایی جوامع روستایی گامهای بسیار ارزشمندی برداشته است ولی کماکان در بسیاری از مناطق باید فعالیت های انجام شود، افزود: مهمترین نکته ای که در ارتباط با مدیریت جنگلهای زاگرس باید به آن توجه کنیم نظام حکمرانی این جنگل هاست.
دکتر رسول اشرفی پور، رکن اول حکمرانی در حوزه مدیریت زاگرس را میزان دانش و آگاهی، رکن دوم را توجه به قوانین، مقررات و ضوابط و رکن سوم را مشارکت پذیری مردم دانست واین ارکان را از ارکان مهم در حوزه مدیریت جنگل و خصوصا در ارتباط با جنگل های زاگرس، عنوان کرد.
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، انسجام سازمانی در بین ساختارهای مختلف در ارتباط با مدیریت منابع طبیعی کشور را مهم خواند و گفت: از عوامل عدم انسجام ساختاری، نبود دانش و آگاهی در سطح ساختارها به نحو شایسته است.
دکتر رسول اشرفی پور با اشاره به اینکه خدمات اکوسیستمی بر میزان پایداری و یا ناپایداری محیط زندگی اثرگذار است، افزود: افزایش سیل، فرونشست و زلزله به دلیل نگاه نادرست به این ارزش خدمات اکوسیستمی است.
گفتنی است، "چالش ها و فرصت های حقوقی صیانت از جنگل های زاگرس" توسط دکتر تقی شامخی(عضو هیئت علمی دانشگاه تهران)، "چالش های اجتماعی و نقش جوامع در وضعیت فعلی جنگل های زاگرس" توسط دکتر جلال حنار خلیانی(هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی)، "آسیب شناسی نظام حقوقی و اجتماعی در پایداری جنگل های زاگرس" توسط مهندس اصغر احمدی(مدیرکل منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری)، "ضرورت قوانین حفاظت از اراضی جنگلی همراستایی با توسعه اقتصادی و اجتماعی" توسط دکتر علیرضا صالحی(عضو هیات علمی دانشگاه یاسوج)، "نقش مالکیت در مدیریت منابع طبیعی" توسط دکتر نبی اله یارعلی(عضو هیات علمی دانشگاه شهرکرد)، "قانون آتش سوزی جنگلها و مراتع درس آموخته های مطالعه تطبیقی قوانین جنگل ایران فرانسه ترکیه و آفریقای جنوبی" توسط دکتر حمیدرضا افرند(کارشناس شورای جنگل، مرتع و آبخیزداری سازمان منابع طبیعی کشور) از سخنرانی های کلیدی این پنل بود.
در پایان پنل نشست تخصصی نظام به مسائل و سازوکارهای حقوقی و اجتماعی با حضور دکتر محمد عواطفی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران، دکتر احمد بازگیر، عضو هیات علمی دانشگاه رازی کرمانشاه، دکتر نقی شعبانیان، مشاور رئیس سازمان در مدیریت پایدار جنگل های کشور، مهندس داوود نامدار، مدیرکل دفتر حقوقی سازمان منابع طبیعی و آبخیز کشور، مهندس علی خادم آستانه، مدیر کل دفتر استعدادیابی سازمان منابع طبیعی، دکتر یحیی رمضانی، رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان چهارمحال و بختیاری، دکتر حجت الله خدری غریبوند، عضو هیات علمی دانشگاه شهرکرد برگزار شد.